Przełącz na EN-GBWspółuzależnienie: Jak pomóc bliskiej osobie z uzależnieniem i nie zapomnieć o własnych potrzebach?
17 marca 2025
Yellow Scarf Ośrodek Rafal P Uzależnienia Psychoterapia Terapia Zdrowie Psychiczne współuzależnienie
Życie z osobą uzależnioną to ciągła walka o równowagę między troską a utratą siebie. Bliscy osób zmagających się z nałogiem często czują się odpowiedzialni za ich stan, starając się kontrolować, chronić i „ratować” ukochaną osobę. W psychologii termin „współuzależnienie” jest używany do opisania tego zjawiska, ale warto podkreślić, że nie jest to formalna diagnoza kliniczna, lecz raczej opis wzorca relacyjnego, który rozwija się w odpowiedzi na uzależnienie bliskiej osoby (Mate, 2022).
Z perspektywy psychoanalizy i terapii humanistycznej, współuzależnienie nie jest jedynie reakcją na sytuację – często wynika z głębszych, nieświadomych mechanizmów psychicznych. Może być sposobem na uniknięcie konfrontacji z własnymi lękami, niezaspokojonymi potrzebami emocjonalnymi czy niepewnością tożsamości (Yalom, 2021).
Jak więc pomagać osobie uzależnionej, jednocześnie dbając o siebie? Jakie kroki można podjąć, aby wyjść z tego destrukcyjnego cyklu i odzyskać własne życie?
Zrozumieć współuzależnienie – mechanizmy psychologiczne
Współuzależnienie nie oznacza jedynie „pomagania za bardzo”. To często efekt głęboko zakorzenionych schematów, które mają swoje źródło w dzieciństwie. Jeśli dorastaliśmy w środowisku, gdzie emocje były ignorowane, a poczucie własnej wartości zależało od spełniania oczekiwań innych, możemy nieświadomie wejść w destrukcyjny schemat relacji z osobą uzależnioną (Schmid, 2020).
Gabor Maté (2022) podkreśla, że uzależnienie i współuzależnienie są często dwiema stronami tej samej monety – oba wynikają z niezaspokojonych emocjonalnych potrzeb. Osoby współuzależnione nieświadomie traktują pomoc jako sposób na uzyskanie poczucia wartości i kontroli, ale w rzeczywistości tracą siebie w tym procesie.
Jeśli szukasz informacji o tym czym jest uzależnienie i jak go rozpoznać to możesz o tym przeczytać w innym naszym artykule: Jak pomóc osobie z uzależnieniem? | Yellow Scarf Support (osrodek.uk)
Typowe objawy współuzależnienia:
- Obsesyjne skupienie na uzależnionym – jego potrzeby stają się ważniejsze niż własne życie i emocje.
- Próba kontrolowania uzależnienia – stosowanie gróźb, szantażu emocjonalnego lub manipulacji, aby wymusić leczenie.
- Poczucie winy i obowiązku – przekonanie, że „jeśli przestanę pomagać, sytuacja się pogorszy, a to będzie moja wina”.
- Tolerowanie nadużyć – ignorowanie własnych granic w imię „ratowania” bliskiej osoby.
- Utrata siebie – rezygnacja z własnych zainteresowań, relacji i samorozwoju na rzecz opieki nad uzależnionym.
⠀Psychoanaliza wskazuje, że w tego typu relacjach współuzależniona osoba często pełni rolę „zbawiciela”, wierząc, że może „uratować” ukochaną osobę poprzez poświęcenie siebie. Jednak to iluzja – uzależnienie nie zależy od nas, a osoba uzależniona podejmie decyzję o leczeniu dopiero, gdy będzie na to gotowa (Van der Kolk, 2021).
Jak pomagać, nie tracąc siebie?
1. Akceptacja faktu, że nie masz kontroli
Najważniejszym krokiem w wychodzeniu z destrukcyjnych wzorców współuzależnienia jest uświadomienie sobie, że nie masz mocy, by zmienić drugą osobę. Możesz oferować wsparcie, ale to uzależniony decyduje, czy i kiedy podejmie leczenie (Rogers, 2019).
- Nie jesteś odpowiedzialny za uzależnienie bliskiej osoby.
- Nie możesz jej zmusić do leczenia.
- Twoje zdrowie psychiczne i emocjonalne są równie ważne.
⠀To nie jest oznaka egoizmu, lecz świadomego dbania o siebie.
Jeśli zastanawiasz się jak wybrać terapeutę, to zachęcamy do przeczytania artykułu na ten temat tak, aby pomoc była profesjonalna i dopasowana do potrzeb. Jak wybrać dobrego terapeutę? | Yellow Scarf Support (osrodek.uk)
2. Skup się na własnych emocjach i potrzebach
Terapia humanistyczna podkreśla znaczenie autentyczności – aby pomóc drugiej osobie, musisz najpierw być świadomy własnych emocji. Zastanów się:
- Jakie są moje emocje w tej relacji?
- Czy czuję się zmęczony, wykorzystywany, zaniedbany?
- Co naprawdę mogę zrobić, by wspierać, ale nie niszczyć siebie?
⠀Nie musisz czekać, aż sytuacja się pogorszy. Możesz zadbać o swoje zdrowie psychiczne już teraz.
3. Ustalanie zdrowych granic
Osoby współuzależnione często wierzą, że „stawianie granic oznacza odrzucenie bliskiej osoby”. To mit – zdrowe granice to fundament każdej dojrzałej relacji (Neff, 2021).
Zamiast pozwalać na przekraczanie Twoich granic, możesz powiedzieć:
- 'Nie będę ukrywać Twojego uzależnienia przed rodziną.”
- „Nie pożyczę Ci więcej pieniędzy, jeśli nie zaczniesz leczenia.”
- „Nie będę tolerować przemocy w naszym domu.”
⠀To nie jest kara – to dbałość o własne bezpieczeństwo i dobrostan.
4. Znalezienie wsparcia dla siebie – grupy terapeutyczne
Życie z osobą uzależnioną bywa wyniszczające. Dlatego warto szukać wsparcia w środowisku, które rozumie Twoją sytuację i pomoże Ci odzyskać równowagę.
Grupy terapeutyczne dla osób żyjących z uzależnionymi bliskimi mogą być kluczowym krokiem w procesie zdrowienia. Yellow Scarf oferuje profesjonalne grupy terapeutyczne dla osób współuzależnionych, prowadzone przez doświadczonych psychoterapeutów.
???? Zarejestruj się na spotkanie tutaj: https://yellowscarf.org
Terapia grupowa pozwala:
- Otworzyć się i podzielić swoimi doświadczeniami.
- Nauczyć się nowych strategii radzenia sobie z trudnymi emocjami.
- Zbudować wsparcie wśród osób, które rozumieją Twoją sytuację.
Podsumowanie:
Życie z osobą uzależnioną nie oznacza, że musisz poświęcić swoje zdrowie psychiczne. Pomoc dla bliskiej osoby nie może odbywać się kosztem Ciebie. Terapia humanistyczna i psychoanaliza podkreślają, że fundamentem zdrowych relacji jest autentyczność i szacunek do własnych potrzeb (Yalom, 2021).
Jeśli czujesz, że tracisz siebie w relacji z osobą uzależnioną, warto skorzystać z profesjonalnego wsparcia – dla siebie. W Yellow Scarf możesz znaleźć bezpieczne miejsce do pracy nad własnym zdrowiem psychicznym.
???? Zapisz się na grupę terapeutyczną już dziś: https://yellowscarf.org
Jeśli szukasz pomocy i chcesz porozmawiać to zachęcamy do kontaktu. Więcej szczegółów można znaleźć na naszej stronie internetowej ub pod numerem telefonu: 07534116573 Zapraszamy również do kontaktu przez email: info@osrodek.uk
Bibliografia:
- Maté, G. (2022) The myth of normal: Trauma, illness and healing in a toxic culture. New York: Avery.
- Neff, K. (2021) Fierce self-compassion. New York: HarperOne.
- Rogers, C. (2019) On becoming a person: A therapist’s view of psychotherapy. Boston: Houghton Mifflin.
- Van der Kolk, B. (2021) The body keeps the score. New York: Penguin Books.
- Yalom, I. (2021) Becoming myself: A psychiatrist’s memoir. New York: Basic Books.
Komentarze (0)
Similar articles
Naturalne antydepresanty: co naprawdę działa, dlaczego i jak stosować je odpowiedzialnie
Depresja nie jest jednorodnym zjawiskiem. Dla jednych to przeciążony układ nerwowy, dla innych przewlekły stan zapalny, zaburzona regulacja stresu, wyczerpanie neuroprzekaźników albo utrata zdolności do odczuwania przyjemności. Z tego powodu sensowne podejście do naturalnych środków antydepresyjnych nie polega na szukaniu „zioła na smutek”, lecz na zrozumieniu mechanizmów biologicznych, które stoją za obniżonym nastrojem.
Poniżej znajduje się przegląd 3 najlepiej roślin i grzybów o potencjale antydepresyjnym, wraz z wyjaśnieniem, jak działają, dlaczego mogą pomagać, jak je stosować i kiedy zachować ostrożność.
Samopomoc między sesjami: 7 narzędzi, które naprawdę pomagają (i dlaczego nie zastąpią terapii)
W gabinecie często słyszę: „Między sesjami niby jest lepiej, ale potem przychodzi wieczór / zmiana w pracy / list z urzędu i wszystko wraca”. To normalne. Psychoterapia nie działa jak przycisk „reset”. Działa raczej jak proces uczenia się siebie: rozpoznawania sygnałów, regulowania napięcia i stopniowego odzyskiwania wpływu na swoje życie.
Czy to już zaburzenie lękowe? Praktyczny przewodnik po objawach dla Polaków w UK
PoniedziałPoniedziałek, 7:35 rano. Poczekalnia u GP w Birmingham. Ania (32 lata) próbuje oddychać „normalnie”, ale klatka piersiowa jest jak zaciśnięta obręcz, serce bije za szybko, dłonie drżą. W głowie jedna myśl: „To zawał. Zaraz umrę”. Wczoraj przyszło pismo z Home Office, dziś ma jeszcze zmianę w pracy i nie spała prawie wcale. Kiedy pielęgniarka wywołuje jej nazwisko, Ania czuje falę gorąca i nagłe „odklejenie” od rzeczywistości.
Z Czym Przychodzą Polacy na Terapię w UK? – Najczęstsze Problemy Emigrantów Kiedy Sen o Lepszym Życiu Zamienia się w Walkę o Przetrwanie Emocjonalne.
Wtorek, 10 rano. Maria siedzi w swojej sypialni w mieszkaniu w East London, zamyka drzwi, żeby współlokatorzy jej nie słyszeli, i łączy się na pierwszą sesję terapeutyczną online z Yellow Scarf Support. Po polsku. To jest dla niej kluczowe – po polsku.
„Nie wiem, od czego zacząć" – mówi. „Wydawało mi się, że po pięciu latach w UK już będę na swoim miejscu. Że będę miała przyjaciół, karierę, życie. A teraz czuję się bardziej samotna niż kiedykolwiek. Pracuję 50 godzin tygodniowo w pracy, która mnie nie spełnia. Mój partner, Brytyjczyk, nie rozumie, dlaczego tak bardzo martwię się o rodziców w Polsce. A ostatnio... ostatnio myślałam, że może byłoby lepiej, gdybym w ogóle się tu nie sprowadziła."
Kryzys Emigracyjny: Gdy Rozwód, Separacja i Strach o Dzieci Przysłaniają Wszystko Kiedy życie za granicą staje się walką o przetrwanie emocjonalne
W Yellow Scarf Support, gdzie pracuje pełen zespół doświadczonych specjalistów – od Pauliny Szkolnik (psycholog i psychoterapeutkę), Agatę Piolak (psychoterapeutkę) Edyty Krawczyńskiej (psychoterapeutkę w nurcie Gestal), Małgorzatę Żukowską (koordynatorkę pierwszych konsultacji i interwencji kryzysowych), po specjalistów terapii par, Somatic Experiencing, terapi systemowej – spotykamy się regularnie z osobami, które przyleciały do Wielkiej Brytanii z marzeniami o lepszym życiu, a znajdują się w pułapce rozpaczy.
Jak Polacy w UK szukają pomocy psychologicznej – nowe spojrzenie na bariery, potrzeby i możliwości
Nowe realia, stare trudności – Polacy w UK a dostęp do wsparcia psychologicznego
Migracja a zdrowie psychiczne – zderzenie światów
W ciągu ostatnich dwóch dekad liczba Polaków osiedlających się w Wielkiej Brytanii znacznie wzrosła, zwłaszcza po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej w 2004 roku. Szacuje się, że w 2021 roku w UK mieszkało ponad 900 000 obywateli polskich (ONS, 2021). Choć migracja często wiąże się z nadzieją na lepsze życie, możliwości rozwoju i poprawę warunków finansowych, niesie również za sobą wyzwania, które mają bezpośredni wpływ na zdrowie psychiczne.
Pozostaw komentarz
Pola oznaczona * są wymagane. Twój email nie będzie opublikowany ani udostępniony.